<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="J39nB466">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Jiaxing Canon (Shinwenfeng Edition), Electronic version, No. B466 山西柏山楷禪師語錄</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">嘉興大藏經（新文豐版）數位版, No. B466 山西柏山楷禪師語錄</title>
			<author>淸 德楷說　行悟等編次（依駒本印）</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>5卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">J</idno>.<idno type="vol">39</idno>.<idno type="no">B466</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-03-28 15:11:06 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Jiaxing Canon (Shinwenfeng Edition)</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">嘉興大藏經（新文豐版）</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">山西柏山楷禪師語錄</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA(first version), Input by CBETA(second version), Part of text as provided by LINDEN</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入（版本一），CBETA 人工輸入（版本二），LINDEN 大德提供之部份經文</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【嘉興】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00576">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00576</charName>
				<mapping cb:dec="983616" type="PUA">U+F0240</mapping>
			<mapping type="unicode">U+29573</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[寧*頁]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01387">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01387</charName>
				<mapping cb:dec="984427" type="PUA">U+F056B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2805D</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+孛]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02739">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02739</charName>
				<mapping cb:dec="985779" type="PUA">U+F0AB3</mapping>
			<mapping type="unicode">U+35ED</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[口*悉]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15370">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15370</charName>
				<mapping cb:dec="998410" type="PUA">U+F3C0A</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>∴⃝</value></charProp></char>
<char xml:id="CB21639">
				<charName>CBETA CHARACTER CB21639</charName>
				<mapping cb:dec="1004679" type="PUA">U+F5487</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>∵⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2009-03-05T13:36:54">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0833a" n="0833a"/>
<lb ed="J" n="0833a01"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">序</cb:mulu><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="2">通睿序</cb:mulu><head>柏山楷禪師重編語錄序</head>
<lb ed="J" n="0833a02"/><p xml:id="pJ39p0833a0201"><figure><graphic url="../figures/J/J39p0833_01.gif"/></figure></p>
<lb ed="J" n="0833a03"/>
<lb ed="J" n="0833a04"/>
<lb ed="J" n="0833a05"/>
<lb ed="J" n="0833a06"/>
<lb ed="J" n="0833a07"/>
<lb ed="J" n="0833a08"/>
<lb ed="J" n="0833a09"/>
<lb ed="J" n="0833a10"/>
<lb ed="J" n="0833a11"/>
<lb ed="J" n="0833a12"/>
<lb ed="J" n="0833a13"/>
<lb ed="J" n="0833a14"/>
<lb ed="J" n="0833a15"/>
<lb ed="J" n="0833a16"/>
<lb ed="J" n="0833a17"/>
<lb ed="J" n="0833a18"/>
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0833b" n="0833b"/>
<lb ed="J" n="0833b01"/><p xml:id="pJ39p0833b0101"><figure><graphic url="../figures/J/J39p0833_02.gif"/></figure></p></cb:div>
<lb ed="J" n="0833b02"/>
<lb ed="J" n="0833b03"/>
<lb ed="J" n="0833b04"/>
<lb ed="J" n="0833b05"/>
<lb ed="J" n="0833b06"/>
<lb ed="J" n="0833b07"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="2">胡廷頓序</cb:mulu><head>柏山楷禪師語錄序</head>
<lb ed="J" n="0833b08"/><p xml:id="pJ39p0833b0801">如來說法，廣大精微，悉具平實。六祖
<lb ed="J" n="0833b09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0833b0901" n="0833b0901"/><anchor xml:id="beg0833b0901" n="0833b0901"/>已<anchor xml:id="end0833b0901"/>還，單刀疋馬，直度劍關。大憝旣翦，
<lb ed="J" n="0833b10"/>始布腹心。吾汾陶唐，故地洙泗，遺澤
<lb ed="J" n="0833b11"/>世遠，人亡經殘。敎弛危微，宗旨克復。
<lb ed="J" n="0833b12"/>法門荒蕪閉塞，柏道人隻履南來，卓
<lb ed="J" n="0833b13"/>錫龍麓鄙予不佞，嘗與升堂邂逅，入
<lb ed="J" n="0833b14"/>室盤桓。吾儒大義，腳根地步視老宿
<lb ed="J" n="0833b15"/>經師反較蹠。實乃知悟有眞悟，證有
<lb ed="J" n="0833b16"/>眞證，焉可誣也。癸亥秋冬之交，予自
<lb ed="J" n="0833b17"/>朔方旋里，道人延致方丈同榻者累
<lb ed="J" n="0833b18"/>月，時聞領略。私幸口業不墮地。眼光
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0833c" n="0833c"/>
<lb ed="J" n="0833c01"/>可存人間大要。威儀肅而不繁，督責
<lb ed="J" n="0833c02"/>嚴而不苛。本西來不立語言文字，大
<lb ed="J" n="0833c03"/>意務使前後際斷，動靜不生。讀其語
<lb ed="J" n="0833c04"/>錄，率截路賊，斬草除根，手眼乃知。學
<lb ed="J" n="0833c05"/>有眞學，獨是平易近人，無身分見並
<lb ed="J" n="0833c06"/>無無身分見，與錄中開示及接膝論
<lb ed="J" n="0833c07"/>議又何平實也。</p>
<lb ed="J" n="0833c08"/><p xml:id="pJ39p0833c0801">方外弟胡廷頓首謹書</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0833c09"/>
<lb ed="J" n="0833c10"/>
<lb ed="J" n="0833c11"/>
<lb ed="J" n="0833c12"/>
<lb ed="J" n="0833c13"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="2">智傳序</cb:mulu><head>柏山楷禪師語錄序</head>
<lb ed="J" n="0833c14"/><p xml:id="pJ39p0833c1401">夫靈鋒出匣，魔佛潛蹤，寶鏡臨臺，媸
<lb ed="J" n="0833c15"/>妍互現。辨龍蛇於棒下，驗凡聖於機
<lb ed="J" n="0833c16"/>先。牙如劍樹，口似血盆，玅用無窮，神
<lb ed="J" n="0833c17"/>機莫測。吾侄楷公禪師得之矣。古云，
<lb ed="J" n="0833c18"/>見與師齊減師半德，見過與師方堪
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0834a" n="0834a"/>
<lb ed="J" n="0834a01"/>傳授。公嗣法覺華竹和尙，去洞山三
<lb ed="J" n="0834a02"/>十一世，乃靈山石鼓老人嫡孫，弁嶽
<lb ed="J" n="0834a03"/>瑞祖之玄孫也。說法西晉，聲振寰區。
<lb ed="J" n="0834a04"/>衲子雲臻，檀那欽服，蓋行藏高古，道
<lb ed="J" n="0834a05"/>眼圓明之所然也。老僧因讀是錄，不
<lb ed="J" n="0834a06"/>忍釋手，謂侍僧曰，後五百世有緣衆
<lb ed="J" n="0834a07"/>生遇此錄者，不斷八苦，不證無上菩
<lb ed="J" n="0834a08"/>提者，無有是處。侍僧禮拜記之，爲序
<lb ed="J" n="0834a09"/>云。</p>
<lb ed="J" n="0834a10"/><p xml:id="pJ39p0834a1001">住荆溪國山善權寺法叔智傳撰</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="J" n="0834a11"/>
<lb ed="J" n="0834a12"/>
<lb ed="J" n="0834a13"/>
<lb ed="J" n="0834a14"/>
<lb ed="J" n="0834a15"/>
<lb ed="J" n="0834a16"/>
<lb ed="J" n="0834a17"/>
<lb ed="J" n="0834a18"/>
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0834b" n="0834b"/>
<lb ed="J" n="0834b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">行實</cb:mulu><head>汾陽龍山華嚴堂上傳曹洞正宗第三十一世柏山
<lb ed="J" n="0834b02"/>楷禪師行實</head>
<lb ed="J" n="0834b03"/><byline cb:type="author">金陵城西圓通通睿頓首述</byline>
<lb ed="J" n="0834b04"/><p xml:id="pJ39p0834b0401">師諱德楷字柏山維揚泰興莊氏，子父字承智，母馬
<lb ed="J" n="0834b05"/>氏，世奉三寶。一乳十八人，師居其殿，在襁褓中見佛
<lb ed="J" n="0834b06"/>像便知合掌，聞酒氣及鮮味卽噦。喜趺坐，愛聆念佛
<lb ed="J" n="0834b07"/>聲。識者驗其爲夙昔之善習也。有風鑑熟視曰此子，
<lb ed="J" n="0834b08"/>乃山林氣象，非世俗丰儀。甫九齡而兄姊子侄皆相
<lb ed="J" n="0834b09"/>繼去世，至十一歲復遭父變，家業蕭然，門庭寥落。出
<lb ed="J" n="0834b10"/>塵之志旋萌。無如母老且力經，營以圖溫飽不失奉
<lb ed="J" n="0834b11"/>養之誠。資斧之餘不吝施與，全無婚娶之念。而母密
<lb ed="J" n="0834b12"/>爲擇婚，逼令完娶，然好道日殷不覺。誤入旁門，輒爲
<lb ed="J" n="0834b13"/>領袖，久之無得。幡然改曰，此非入道正門，豈可自以
<lb ed="J" n="0834b14"/>爲是。適値上元佳節，入城觀燈，見覺華庵禪期報紙，
<lb ed="J" n="0834b15"/>默自喜曰，此地有禪門，修行無錯路矣。遂懷香入覺
<lb ed="J" n="0834b16"/>華，謁竹浪和尙。浪曰，居士何來，來此何事。師曰，本縣
<lb ed="J" n="0834b17"/>東鄕人。聞上刹大啓禪門，廣收多士，以故特來求敎。
<lb ed="J" n="0834b18"/>但不知在俗人亦可參禪否。浪笑曰，你在家可喫飯
<lb ed="J" n="0834b19"/>麼。師曰，喫飯。浪曰，旣能喫飯，便可參禪。師禮謝而去，
<lb ed="J" n="0834b20"/>屆期束裝徑往。浪見其慕道甚愨，卽命司賓引入禪
<lb ed="J" n="0834b21"/>堂。晚詣方丈，求一話頭。浪曰，汝慕道旣久，豈無一個
<lb ed="J" n="0834b22"/>話頭，以爲指南麼。師便以生從何來，死從何去相吿。
<lb ed="J" n="0834b23"/>浪曰，卽此話頭可參。師回堂，從旦至暮，沒頭沒腦，悶
<lb ed="J" n="0834b24"/>悶昏昏，如居暗室。但念話頭不知用工。話頭才擧，妄
<lb ed="J" n="0834b25"/>想又生。妄想乍歇，昏沉旋來。昏沉稍甦，卽墮於無記
<lb ed="J" n="0834b26"/>窟裏。似有似無，猶水浸石，了無疑情，若是者三日。適
<lb ed="J" n="0834b27"/>浪下堂，考諸工夫，開示所參，須善用工。第一不得向
<lb ed="J" n="0834b28"/>心意識上卜度，務要大死一番，方能與此事相應。師
<lb ed="J" n="0834b29"/>聞之，不覺疑情頓發，二六時中不知有身心世界，惟
<lb ed="J" n="0834b30"/>是話頭卓立面前，咬嚼不破。至第八日開靜後詣西
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0834c" n="0834c"/>
<lb ed="J" n="0834c01"/>堂寮，請益才見便閉門。師端立少頃，適値行者入門，
<lb ed="J" n="0834c02"/>師亦拶入。堂喝曰，夜靜更深，來作甚麼？師曰，請問佛
<lb ed="J" n="0834c03"/>法。堂道，若論佛法，於未入門時早<anchor xml:id="nkr_note_add_0834c0301" n="0834c0301"/><anchor xml:id="beg0834c0301" n="0834c0301"/>已<anchor xml:id="end0834c0301"/><name role="" type="person">向居士</name>道過了
<lb ed="J" n="0834c04"/>也。師曰，正入門時，請師一接。堂曰，猶是門外漢。便推
<lb ed="J" n="0834c05"/>出。回堂力究，轉覺水盡山窮，銅牆鐵壁。至十日，浪又
<lb ed="J" n="0834c06"/>下堂。師出作禮，浪則劈脊便棒。才起，擬開口，又攔胸
<lb ed="J" n="0834c07"/>托倒，一似有氣死人。西堂拽師椅上，汗流如雨。工夫
<lb ed="J" n="0834c08"/>自此成，片要覓個昏沉妄想，了不可得。秖有一個疑
<lb ed="J" n="0834c09"/>團現前。雖拈箸執碗，亦不知我有手足。西堂以杖觸
<lb ed="J" n="0834c10"/>胸，恍若夢醒，悲欣交集。始知此事不從人，得本自現
<lb ed="J" n="0834c11"/>成，明明歷歷，未嘗覆藏。有偈呈方丈，曠劫無明當下
<lb ed="J" n="0834c12"/>歇，甕裏何曾走卻鱉。若更問我意如何，大冶紅爐飛
<lb ed="J" n="0834c13"/>片雪。聲未絕，浪曰，你參什麼話頭。師展兩手。浪曰，生
<lb ed="J" n="0834c14"/>從何來，死從何去？師曰，周橋河底水，日日向西流。浪
<lb ed="J" n="0834c15"/>曰，你見個什麼道理，敢開斯口。師曰，弟子終不敢向
<lb ed="J" n="0834c16"/>好肉上剜瘡。浪曰，猶欠腦後一鎚在。如此往來覺華，
<lb ed="J" n="0834c17"/>工夫日進。細思老母生養死葬，子道頗完。今幸獲線
<lb ed="J" n="0834c18"/>明，尙未大暢，不乘此時掙出火宅更何待焉。卽棄家
<lb ed="J" n="0834c19"/>室乞浪薙染，是年三十有二。冬過，邗江天寧受具足，
<lb ed="J" n="0834c20"/>戒期畢，回覺華。請假參方不允，命董院事。未幾，値百
<lb ed="J" n="0834c21"/>愚老人住持，善權遣師走賀。呈書畢，侍立。愚問，禪師
<lb ed="J" n="0834c22"/>是覺華法屬耶，學人耶？師以實吿。愚謂，卽今書<anchor xml:id="nkr_note_add_0834c2201" n="0834c2201"/><anchor xml:id="beg0834c2201" n="0834c2201"/>已<anchor xml:id="end0834c2201"/>達
<lb ed="J" n="0834c23"/>矣，如何是你底。師曰，昨日渡江，今見和尙。愚曰，江深
<lb ed="J" n="0834c24"/>多少？師曰，只見移舟到岸，不知江水淺深。愚顧左右
<lb ed="J" n="0834c25"/>曰，且道此僧有見地，無見地。師曰，老和尙疑此，當更
<lb ed="J" n="0834c26"/>買草鞋，行腳始得。愚謂，念汝途中辛苦，且記三十棒。
<lb ed="J" n="0834c27"/>師曰，與麼。則禮拜老和尙去也。回至本邑孫橋，猛省
<lb ed="J" n="0834c28"/>參方要事，急宜再進竿頭，倘惟命是聽，豈不誤此歲
<lb ed="J" n="0834c29"/>月。卽將回書轉煩友人達之覺華，由是遍歷名山，廣
<lb ed="J" n="0834c30"/>參宗匠。所到無不印可，具稱敏捷。師笑而自審，若西
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0835a" n="0835a"/>
<lb ed="J" n="0835a01"/>來之旨苟止如此，則祖道安能垂統萬世無弊。吾今
<lb ed="J" n="0835a02"/>於五家宗旨，若不能一一透過，誓不參禪一經一咒，
<lb ed="J" n="0835a03"/>以了此生也。道經毘陵孟瀆，弛擔嘉山。聞雲水數僧
<lb ed="J" n="0835a04"/>言此山角落有個彬隱禪師，見地超卓，行履端方，係
<lb ed="J" n="0835a05"/>親覲祖讓和尙也。師驚喜，向晚謁之。覿面機鋒迅發，
<lb ed="J" n="0835a06"/>師不能敵。師曰，適來機語，是兄平日意識強記所到，
<lb ed="J" n="0835a07"/>非衲僧本分生涯，消不得一場熱病淨盡捐，祛將什
<lb ed="J" n="0835a08"/>麼。回復，閻羅鐵面，此皆近日禪人通病，不獨兄然也。
<lb ed="J" n="0835a09"/>疊擧公案數則，勘驗淆訛，師亦強與支吾。彬笑曰，半
<lb ed="J" n="0835a10"/>塗暫止之歡，非穩坐家堂之樂也。倘自以爲是，則理
<lb ed="J" n="0835a11"/>事不通，未免一派杜撰，日後賺誤來學不淺。其間有
<lb ed="J" n="0835a12"/>淸剖傑峰二師，時爲自謙和尙首職。彬語傑剖曰，雲
<lb ed="J" n="0835a13"/>水中有一禪者，頗英邁，惜死而未活，不諳言句在。剖
<lb ed="J" n="0835a14"/>傑驚異，卽邀師促膝劇談。傑稱大奇，難得老兄到此
<lb ed="J" n="0835a15"/>地位，但厥症與弟相符耳。遂訂生死交，必宜互相策
<lb ed="J" n="0835a16"/>進，至於千了百當而止。傑乃剖徒也，曾歷諸方，飽餐
<lb ed="J" n="0835a17"/>五味，具相受記。獨彬不肯。然二公亦不自欺，剖隨拉
<lb ed="J" n="0835a18"/>師結七，彬監香。七完而二公之礙膺者頓釋。師則依
<lb ed="J" n="0835a19"/>然如初，彬卽引見靈隱具祖，祖問那裏來？師曰，維揚。
<lb ed="J" n="0835a20"/>具曰，曾到天寧麼？師曰，曾受天寧具足。具曰，畢竟喚
<lb ed="J" n="0835a21"/>什麼作戒？師曰，只聞白四羯磨，不知喚什麼作戒。具
<lb ed="J" n="0835a22"/>以實，須人難得，姑送梵香閣。時豁老人初受顯寧，請
<lb ed="J" n="0835a23"/>具白衆，爲覓輔佐，師願隨往住。無何因沙汰事，旋同
<lb ed="J" n="0835a24"/>彬回。般若彬染疾篤，師曰，倘兄不起，德楷更倚誰，以
<lb ed="J" n="0835a25"/>了此大事？彬曰，不難，今有金陵靈谷千南和尙第一
<lb ed="J" n="0835a26"/>座，字塵仙者，係南屛小獅子，法眼圓明，應機無礙，五
<lb ed="J" n="0835a27"/>花宗旨透徹底源。汝可相依，必能了事。言訖坐逝。復
<lb ed="J" n="0835a28"/>有好道緇素更祈剖公結七，而予適自千華回，師相
<lb ed="J" n="0835a29"/>邀入七。期至五日，正經行時，有僧問麻三觔意旨。師
<lb ed="J" n="0835a30"/>曰，石女駕鐵舟，浪裏揚風帆予。聞而頓悟涅槃心要，
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0835b" n="0835b"/>
<lb ed="J" n="0835b01"/>實賴師之提攜也。期畢，師與傑公相約上鍾山，而于
<lb ed="J" n="0835b02"/>祖<anchor xml:id="nkr_note_add_0835b0201" n="0835b0201"/><anchor xml:id="beg0835b0201" n="0835b0201"/>已<anchor xml:id="end0835b0201"/>順世矣。塵仙和尙以比肩而爲後嗣，繼席靈谷。
<lb ed="J" n="0835b03"/>古哲之忘人我，爲法門一至於是。塵和尙一見謂，獅
<lb ed="J" n="0835b04"/>子遊行不偕伴侶，因什二人同行。聻師便喝，塵曰，喝
<lb ed="J" n="0835b05"/>則不無，爭敎無舌人解語。師又喝，塵曰，機不離位墮
<lb ed="J" n="0835b06"/>在毒海水，單缺職姑令暫補。師如命，私謂傑曰，彬公
<lb ed="J" n="0835b07"/>之言徵矣。一日，塵至寮，見案頭頌古，問是誰作？師曰，
<lb ed="J" n="0835b08"/>和尙見什麼？塵叱，瞎漢猶作這般見解。師喝，塵掌之，
<lb ed="J" n="0835b09"/>師作禮，塵復拈頌本謂，這個且作麼生？師擬對，塵便
<lb ed="J" n="0835b10"/>掌曰，胸中大有物在。次日，遷內司賓，每夕必候至更
<lb ed="J" n="0835b11"/>深，參請諸案淆訛。塵曰，且置是事，只如有句無句，如
<lb ed="J" n="0835b12"/>藤倚樹，樹倒藤枯句歸何處，作麼生會？師直言，德楷
<lb ed="J" n="0835b13"/>於是乎，有疑。塵謂，於此有疑，則一切公案都無著落。
<lb ed="J" n="0835b14"/>後凡遇師卽以此拶問，師才啓口，塵便搖首叱之，不
<lb ed="J" n="0835b15"/>是不是，師疑甚切。一日晚參擧五祖，描不成畫不就，
<lb ed="J" n="0835b16"/>相隨來也等語，乃曰，靈谷則不然。有問，有無藤樹之
<lb ed="J" n="0835b17"/>旨，則向他道不因<name role="" type="person">紫陌</name>花開早，爭得黃鸝下柳條。如
<lb ed="J" n="0835b18"/>進問，藤枯句歸之旨，便向他道，昨日<unclear/>磚肚裏痛，三
<lb ed="J" n="0835b19"/>更產下白頭翁。師聞之當下釋然，始感彬公相薦得
<lb ed="J" n="0835b20"/>宜之誼。嗣後問及諸案，勢似破竹，酬荅無間，叢林稱
<lb ed="J" n="0835b21"/>爲鐵嘴。塵喜曰，方知我不欺汝。一日侍立，復問玄要
<lb ed="J" n="0835b22"/>綱宗作麼參究。塵厲聲叱之，你這個黃楊木倒縮去
<lb ed="J" n="0835b23"/>了。以杖趁之。師愈駭然，疑情萬仞。因過堂見飯杓落
<lb ed="J" n="0835b24"/>地兩跳，忽大悟玄要之旨。輒自笑詠，偷心死盡眼麻
<lb ed="J" n="0835b25"/>迷，石女夢中毛卓豎。信乎洪覺老人，恁麼道也，趨白
<lb ed="J" n="0835b26"/>方丈。塵曰，比來豪傑堂頭，亦不能徹見至此，況庸輩
<lb ed="J" n="0835b27"/>乎。汝今旣知此要，須加護念，後爲宗匠，可與人抽釘
<lb ed="J" n="0835b28"/>拔楔，去也。執事三載，辭歸覺華省落髮師。師見如獲
<lb ed="J" n="0835b29"/>大寶，喜而不寐，隨命職西堂，撾鼓陞座，拈拂子曰，向
<lb ed="J" n="0835b30"/>這裏道一句看。師曰，被和尙一問直得口掛壁上。浪
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0835c" n="0835c"/>
<lb ed="J" n="0835c01"/>曰，且喜洞上一枝佛法流通去也。遂付以源流衣拂，
<lb ed="J" n="0835c02"/>擬擇日延師繼席。師則拽杖便行，上五臺，過都門。途
<lb ed="J" n="0835c03"/>遇山右李居士，接談甚契。結伴同禮文殊，再朝普賢。
<lb ed="J" n="0835c04"/>道經古幷禮體昭二師寶塔，寄錫圓覺，緇素固留。結
<lb ed="J" n="0835c05"/>冬明春，又請住靜鳩，修殿建參堂，經三載餘。悅心上
<lb ed="J" n="0835c06"/>人請住，普通結制，期畢說法。下座偕二三子，翛然而
<lb ed="J" n="0835c07"/>去，所餘錢穀，槪不問及。由是道風日盛，汾人敬服，共
<lb ed="J" n="0835c08"/>稱古佛。至古中陽龍山之華嚴，愛其山水幽邃，志欲
<lb ed="J" n="0835c09"/>終身。焉舊住接見，欣然如故，乃請重興。吿諸檀那，削
<lb ed="J" n="0835c10"/>牘敦請，願交此山爲十方禪院。一載之間，衲子鱗集，
<lb ed="J" n="0835c11"/>募修禪堂。劉公修東院，魏公建閣請藏。一時堂搆煥
<lb ed="J" n="0835c12"/>新，不減祇園之盛。突有逃廝變服，混衆乞食。鄰村公
<lb ed="J" n="0835c13"/>丁捕獲，郡牧欲罪地方。師卽挺身獨任，郡伯怒責非
<lb ed="J" n="0835c14"/>輕，師則恬不爲意。未幾郡伯褫職，此事遂消。村衆執
<lb ed="J" n="0835c15"/>香禮謝，師堅拒不受。無爲子曰，生者人之所貴，死者
<lb ed="J" n="0835c16"/>人之所畏，恥者人之所避，而師不貴其貴，不畏其畏，
<lb ed="J" n="0835c17"/>不避其避，此其如是，我不知其眞僞，請質之於天地。
<lb ed="J" n="0835c18"/>有文章輩相質理學，師示曰，三敎名殊而理一，述之
<lb ed="J" n="0835c19"/>者析一爲三，悟之者會三卽一。倘各高所尙，議論風
<lb ed="J" n="0835c20"/>生，其於理學愈支離矣。汾陽士庶咸服其高論。師適
<lb ed="J" n="0835c21"/>楚訪梁公，途遇負蛙數筐市之，爲說三皈法。衆蛙闃
<lb ed="J" n="0835c22"/>然止鬧，仰聽法音。其感悟物性如此靈驗。雖開法山
<lb ed="J" n="0835c23"/>右而心不忘江南，故三過靈谷掃塔。慟哭謂衆曰，我
<lb ed="J" n="0835c24"/>德楷雖承嗣，洞宗而實不忘靈谷。凡應機接物，槪行
<lb ed="J" n="0835c25"/>塵老人之作略，所以報斯恩於萬一耳。今之忘本負
<lb ed="J" n="0835c26"/>恩之輩聞斯言而愧死無地矣。曾託予以語錄送嘉
<lb ed="J" n="0835c27"/>興，一夕之言，十霜駒隙，訃音至圓通。予隨說小參中
<lb ed="J" n="0835c28"/>曰，毅然憤悱，一番大死於覺華。徹底掀翻，斷盡命根
<lb ed="J" n="0835c29"/>於靈谷。宛然師之小像也。師享年七十有四，僧臘四
<lb ed="J" n="0835c30"/>十有二，塔於本山之右。天性剛直，不耐繁文，不事緣
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0836a" n="0836a"/>
<lb ed="J" n="0836a01"/>飾。淸儉自得。雖三坐道場萬指迴繞，絕無一牘，干及
<lb ed="J" n="0836a02"/>檀門，亦無一物，不公於衆。故山右有鐵面之名，叢林
<lb ed="J" n="0836a03"/>有鐵嘴之號。吿寂之日，飮食如常，開示無倦，不襲辭
<lb ed="J" n="0836a04"/>衆說偈之套，但坦然入室跏趺。兩序急入請問，遂泊
<lb ed="J" n="0836a05"/>然瞑目矣。供奉三日，顏色如生時，康熙壬午三月廿
<lb ed="J" n="0836a06"/>二日也。是夜怪風大雪，猿鳥哀鳴，林木慘澹，緇素不
<lb ed="J" n="0836a07"/>勝悲惋之至。</p>
<lb ed="J" n="0836a08"/>
<lb ed="J" n="0836a09"/>
<lb ed="J" n="0836a10"/><p xml:id="pJ39p0836a1001">柏山楷禪師行實終</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0836a11"/>
<lb ed="J" n="0836a12"/>
<lb ed="J" n="0836a13"/>
<lb ed="J" n="0836a14"/>
<lb ed="J" n="0836a15"/>
<lb ed="J" n="0836a16"/>
<lb ed="J" n="0836a17"/>
<lb ed="J" n="0836a18"/>
<lb ed="J" n="0836a19"/>
<lb ed="J" n="0836a20"/>
<lb ed="J" n="0836a21"/>
<lb ed="J" n="0836a22"/>
<lb ed="J" n="0836a23"/>
<lb ed="J" n="0836a24"/>
<lb ed="J" n="0836a25"/>
<lb ed="J" n="0836a26"/>
<lb ed="J" n="0836a27"/>
<lb ed="J" n="0836a28"/>
<lb ed="J" n="0836a29"/>
<lb ed="J" n="0836a30"/>
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0836b" n="0836b"/>
<lb ed="J" n="0836b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>柏山楷禪師語錄卷之一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="J" n="0836b02"/><byline cb:type="editor">繼住龍山<name role="" type="person">華嚴院</name>嗣法門人行悟等編次</byline>
<lb ed="J" n="0836b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">住山西汾州府汾陽縣普通禪寺</cb:mulu><head>住山西汾州府汾陽縣普通禪寺</head>
<lb ed="J" n="0836b04"/><p xml:id="pJ39p0836b0401">上堂。</p>
<lb ed="J" n="0836b05"/><p xml:id="pJ39p0836b0501">師於康熙壬子秋受護法紳紟洎兩序闔院大衆請
<lb ed="J" n="0836b06"/>於十月望日進院。</p>
<lb ed="J" n="0836b07"/><p xml:id="pJ39p0836b0701">山門。潑天門戶，八字打開，要入便入，本無疑，擬拽杖
<lb ed="J" n="0836b08"/>便入。</p>
<lb ed="J" n="0836b09"/><p xml:id="pJ39p0836b0901">伽藍。新長老，入院舊伽藍，生喜海，衆辦道，心身命全
<lb ed="J" n="0836b10"/>賴你。</p>
<lb ed="J" n="0836b11"/><p xml:id="pJ39p0836b1101">韋馱。三洲感應，驅魔業，十世童眞護法門，今日長老
<lb ed="J" n="0836b12"/>親到此，互相扶起破沙盆。</p>
<lb ed="J" n="0836b13"/><p xml:id="pJ39p0836b1301">祖師。折葦渡江，也是你隻履西歸，也是你將謂有多
<lb ed="J" n="0836b14"/>少伎倆，咄，原來也只在這裏。</p>
<lb ed="J" n="0836b15"/><p xml:id="pJ39p0836b1501">佛殿。入門須辨主，端的甚分明，今古誰敢敵三界，獨
<lb ed="J" n="0836b16"/>稱尊，遂展具拜。</p>
<lb ed="J" n="0836b17"/><p xml:id="pJ39p0836b1701">方丈。旣到此地，當仁不讓。佛來魔來，盡敎喫棒。且道
<lb ed="J" n="0836b18"/>新長老具何手眼，有如是作略，乃卓拄杖一下曰，區
<lb ed="J" n="0836b19"/>區七尺烏藤，敢作人天榜樣。</p>
<lb ed="J" n="0836b20"/><p xml:id="pJ39p0836b2001">指法座，過去燈王亦陞斯座，現在新長老亦陞斯座。
<lb ed="J" n="0836b21"/>且道過去底是，現在底是？喝一喝曰，高著眼。便陞座。
<lb ed="J" n="0836b22"/>拈香祝
<lb ed="J" n="0836b23" type="honorific"/>聖畢。次拈香曰，此一瓣香有主有賓，有權有實。放下
<lb ed="J" n="0836b24"/>也地搖六震，拈起也天雨四花，耑爲供養江南揚州
<lb ed="J" n="0836b25"/>泰興覺華堂上五住道場，傳曹洞正宗第三十世無
<lb ed="J" n="0836b26"/>鼻孔沒意思竹浪本師老和尙。用酬法乳維那白，椎
<lb ed="J" n="0836b27"/>竟揮拂子曰，爐鞴宏開，烹佛鎔祖。鉗鎚纔擧，轉凡成
<lb ed="J" n="0836b28"/>聖。卽今還有不入爐鞴非藉鉗鎚底衲僧，出來與新
<lb ed="J" n="0836b29"/>長老拄杖子相見。問，凡夫因甚迷？師曰，過河須用筏。
<lb ed="J" n="0836b30"/>曰，聖人因何悟？師曰，到岸不須舟。曰，脩行有何功德？
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0836c" n="0836c"/>
<lb ed="J" n="0836c01"/>師曰，種荳不生麻。曰，作惡有何過？師曰，栽瓜不結荳。
<lb ed="J" n="0836c02"/>曰，向上又作麼生？師便打。問，如何是道？師曰，家家門
<lb ed="J" n="0836c03"/>口有。曰，如何是戒定慧？師曰，水流濕，火就燥。曰，如何
<lb ed="J" n="0836c04"/>是佛？師曰，三十二相，八十種好。曰，如何是法？師曰，作
<lb ed="J" n="0836c05"/>賊怕拷，欠債怕討。曰，如何是僧？師曰，穿衣喫飯。曰，三
<lb ed="J" n="0836c06"/>寶今<anchor xml:id="nkr_note_add_0836c0601" n="0836c0601"/><anchor xml:id="beg0836c0601" n="0836c0601"/>已<anchor xml:id="end0836c0601"/>曉，祖意更如何？師曰，錯過目前機。問，如何是
<lb ed="J" n="0836c07"/>普通境？師曰，門前官大路，東西任往來。曰，如何是境
<lb ed="J" n="0836c08"/>中人？師曰，箇箇眉毛眼上橫。曰，人境交馳又作麼生？
<lb ed="J" n="0836c09"/>師曰，山門前合掌，佛殿裏燒香。曰，人境<anchor xml:id="nkr_note_add_0836c0901" n="0836c0901"/><anchor xml:id="beg0836c0901" n="0836c0901"/>已<anchor xml:id="end0836c0901"/>蒙明指示，
<lb ed="J" n="0836c10"/>向上宗乘事若何？師曰，待露柱生兒向你道。僧喝，師
<lb ed="J" n="0836c11"/>便打曰，著急作麼？問，如何是正中偏？師曰，銅壺滴漏
<lb ed="J" n="0836c12"/>五更前。如何是偏中正？師曰，一條拄杖行正令。如何
<lb ed="J" n="0836c13"/>是正中來？師曰，燄裏蓮花朵朵開。如何是兼中至？師
<lb ed="J" n="0836c14"/>曰，石虎當途踞。如何是兼中到？師曰，木人撫掌笑。曰，
<lb ed="J" n="0836c15"/>正偏兼帶分明示，濟宗賓主又如何？師喝，僧禮拜，師
<lb ed="J" n="0836c16"/>便打，乃曰，問在答處，答在問處。有時問不在答處，答
<lb ed="J" n="0836c17"/>不在問處。自然一一箭鋒相拄，函蓋吻合，機機應的，
<lb ed="J" n="0836c18"/>法法圓成。所以作家不啐啄，啐啄卽同時。有如此眼
<lb ed="J" n="0836c19"/>目，有如此作略。一任破趙下燕，定漢收楚，橫行天下。
<lb ed="J" n="0836c20"/>約法三章，然句能鏟意，意能鏟句，意句交馳，是爲可
<lb ed="J" n="0836c21"/>畏。則雙明雙暗，同生同死，於此明得，紀信乘彩輦。於
<lb ed="J" n="0836c22"/>此不明項羽失烏錐。楷上座今日不惜口業，露布機
<lb ed="J" n="0836c23"/>宜，暗投信符。若是聞一知十擧一明三底英靈衲僧，
<lb ed="J" n="0836c24"/>便橫趨而去，何必向三條椽下七尺單前一箇箇覓
<lb ed="J" n="0836c25"/>甚麼碗。維那結椎下座。</p>
<lb ed="J" n="0836c26"/><p xml:id="pJ39p0836c2601">綿山永寧菴別雲法兄和尙，領慧本二禪座設齋請
<lb ed="J" n="0836c27"/>上堂。師豎拂子召大衆曰，看看，若喚作拂子，頭上安
<lb ed="J" n="0836c28"/>頭。若不喚作拂子，掘地覓天。若道拈來便用，何異擔
<lb ed="J" n="0836c29"/>雪塡井。若道總不與麼，也是證龜成鱉。縱饒直下承
<lb ed="J" n="0836c30"/>當，猶是化城境界，畢竟喚作甚麼？良久曰，寰中天子
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0837a" n="0837a"/>
<lb ed="J" n="0837a01"/>敕，塞外將軍令。擧僧問，洞山如何是佛山？曰，麻三觔。
<lb ed="J" n="0837a02"/>僧問，雲門如何是佛門？曰，乾矢橛。僧問，趙州如何是
<lb ed="J" n="0837a03"/>佛州？曰，殿裏底。僧問，首山如何是佛山？曰，因我得禮
<lb ed="J" n="0837a04"/>你。此四轉語內，有一句能縱能奪能殺能活，若能辨
<lb ed="J" n="0837a05"/>得，一生參學事畢。且道是那一句，喝一喝，裂破一任
<lb ed="J" n="0837a06"/>著眼看。下座。</p>
<lb ed="J" n="0837a07"/><p xml:id="pJ39p0837a0701">綿山永寧菴別兄和尙領達蒲衆居士設齋請上堂，
<lb ed="J" n="0837a08"/>師揮拂子曰，一向把定牢關，今日放開一線，倘有伶
<lb ed="J" n="0837a09"/>俐衲僧，便請出來相見。問，佛未出世時如何？師曰，白
<lb ed="J" n="0837a10"/>鷺下田千點雪。曰，佛出世後如何？師曰，黃鶯上樹一
<lb ed="J" n="0837a11"/>枝花。曰，如何是宗乘向上事？師曰，向上。問，將來僧佇
<lb ed="J" n="0837a12"/>思。師曰，慮而知，思而解，猶是鬼家活計。問，如何是不
<lb ed="J" n="0837a13"/>二法門？師曰，天左旋，地右轉。僧禮拜，師打曰，何不進
<lb ed="J" n="0837a14"/>語？問，不得有語，不得無語，請師速道。師曰，山僧被你
<lb ed="J" n="0837a15"/>一拶，直得立地放尿。僧禮拜，師曰，多蒙上座見諒。乃
<lb ed="J" n="0837a16"/>曰，松直棘曲，鵠白烏玄，竹連雲綠，花映水紅，九九八
<lb ed="J" n="0837a17"/>十一，六六三十六。若作佛法商量，猶在半路。若作世
<lb ed="J" n="0837a18"/>諦流布，且宿草菴。詎知雲門拄杖子，<g ref="#CB01387">𨁝</g>跳上三十三
<lb ed="J" n="0837a19"/>天，觸著帝釋鼻孔，東海鯉魚，打一棒雨似盆傾。且道
<lb ed="J" n="0837a20"/>跛腳阿師，這道眞言是何宗旨，直饒向這裏了了分
<lb ed="J" n="0837a21"/>明。更買草鞋行腳，三十年來好喫普通拄杖子。何故
<lb ed="J" n="0837a22"/>頂<g ref="#CB00576">𩕳</g>，未具千聖眼，目前怎透法王機。擧臨濟大師示
<lb ed="J" n="0837a23"/>衆曰，若第一句中薦得，堪與佛祖爲師。若第二句中
<lb ed="J" n="0837a24"/>薦得，堪與人天爲師。若第三句中薦得，自救不了。時
<lb ed="J" n="0837a25"/>有僧問，如何是第一句？濟曰，三要印開朱點窄，未容
<lb ed="J" n="0837a26"/>擬議主賓分。如何是第二句？濟曰，玅解豈容無著問，
<lb ed="J" n="0837a27"/>漚和爭負截流機。如何是第三句？濟曰，但看棚頭弄
<lb ed="J" n="0837a28"/>傀儡，抽牽全藉裏頭人。臨濟雖將祖翁田地分疆，立
<lb ed="J" n="0837a29"/>界普通，猶且不然。若向我法兄未離綿山時薦取，雙
<lb ed="J" n="0837a30"/>瞎。若向<anchor xml:id="nkr_note_add_0837a3001" n="0837a3001"/><anchor xml:id="beg0837a3001" n="0837a3001"/>已<anchor xml:id="end0837a3001"/>降達蒲時薦取，雙開。若向正入普通時薦
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0837b" n="0837b"/>
<lb ed="J" n="0837b01"/>取，半瞎半開。設有人問，未離綿山時如何？山僧向他
<lb ed="J" n="0837b02"/>道，獅子遊行芳草綠。<anchor xml:id="nkr_note_add_0837b0201" n="0837b0201"/><anchor xml:id="beg0837b0201" n="0837b0201"/>已<anchor xml:id="end0837b0201"/>降達蒲時如何？象王回顧落
<lb ed="J" n="0837b03"/>花紅。正入普通時如何？孔懷兄弟元無二，同氣連枝
<lb ed="J" n="0837b04"/>各自榮。諸兄弟且道楷上座恁麼說話與古人是同
<lb ed="J" n="0837b05"/>是別？若道是同，未免儱侗眞如。若道是別，又是顢頇
<lb ed="J" n="0837b06"/>佛性。畢竟作麼生？良久曰，三腳驢子弄蹄行。卓拄杖
<lb ed="J" n="0837b07"/>下座。</p>
<lb ed="J" n="0837b08"/><p xml:id="pJ39p0837b0801">師因事吿疾不語，兩序固請。開語，上堂山僧打箇不
<lb ed="J" n="0837b09"/>語七，一句話也參不出。無明滿肚實難灰，累劫煩惱
<lb ed="J" n="0837b10"/>纏不徹。兩輪日月逝如梭，百歲光陰似箭急。明歷歷
<lb ed="J" n="0837b11"/>黑漆漆，<anchor xml:id="nkr_note_add_0837b1101" n="0837b1101"/><anchor xml:id="beg0837b1101" n="0837b1101"/>己<anchor xml:id="end0837b1101"/>躬下事何曾畢。兩箇啞子笑呵呵，誰知笑
<lb ed="J" n="0837b12"/>裏生荆棘。一箇要喫川黃連，一箇要喫廣白朮。甜苦
<lb ed="J" n="0837b13"/>只許自家知，總有知心道不出。麻三觔，乾矢橛，大地
<lb ed="J" n="0837b14"/>山河一片雪。夜半鐵牛過西河，無端踏破水中月。黎
<lb ed="J" n="0837b15"/>明杲日麗中天，萬里無雲光皎潔。分付東村李樵子，
<lb ed="J" n="0837b16"/>子細好對石女說，切忌將心去覓心。休要去本反求
<lb ed="J" n="0837b17"/>末。秖求本不求末，無手人擎沒底缽。一任廬陵米價
<lb ed="J" n="0837b18"/>高，要且金牛飯自熟，大家喫得飽齁齁。連柄椎兒打
<lb ed="J" n="0837b19"/>不脫，打得脫從敎東說與西。說若還撞著莊老師，拶
<lb ed="J" n="0837b20"/>得通身都是血，絕後甦來不自欺。珊瑚枝枝撐著月。
<lb ed="J" n="0837b21"/>良久以拄杖地上畫此<g ref="#CB15370">󳰊</g>相曰，三十二人齊勘破，空
<lb ed="J" n="0837b22"/>床高臥維摩詰。</p>
<lb ed="J" n="0837b23"/><p xml:id="pJ39p0837b2301">元旦上堂。師揮拂子曰，昨日臘月三十，今朝新正初
<lb ed="J" n="0837b24"/>一。西舍有箇王大姐，借婆帔子拜婆節。南無佛陀耶。
<lb ed="J" n="0837b25"/>南無乾矢橛。赤肉團上有一無位眞人，常在汝等面
<lb ed="J" n="0837b26"/>門出入。直饒於此會得，也是秤鎚裏呷汁。且道如何
<lb ed="J" n="0837b27"/>是腳跟下事，吽吽吽，咄咄咄，拈拂子作此<g ref="#CB21639">󵒇</g><figure><graphic url="../figures/J/J39p0837_01.gif"/></figure>相。新
<lb ed="J" n="0837b28"/>年把筆，百事大吉。下座。</p>
<lb ed="J" n="0837b29"/><p xml:id="pJ39p0837b2901">解制上堂。拈拄杖曰，獅子敎兒迷子法，向前躑跳解
<lb ed="J" n="0837b30"/>翻身，於中若有眞獅子兒，不妨出來哮吼看。問，透網
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0837c" n="0837c"/>
<lb ed="J" n="0837c01"/>金鱗還有喫棒分也無？師曰，山高日出遲。曰，與麼則
<lb ed="J" n="0837c02"/>禹門浪裏翻觔斗，一聲霹靂震山河。師曰，海闊浪來
<lb ed="J" n="0837c03"/>高。曰，龍得水時添意氣，虎逢山勢長威獰。師打曰，賞
<lb ed="J" n="0837c04"/>你重說偈言。問，桑樹上斫一刀，柳樹上去塊皮，此意
<lb ed="J" n="0837c05"/>如何？師曰，南山雲起，北山雨。曰，如何是猢猻倒上樹？
<lb ed="J" n="0837c06"/>師曰，笑殺旁觀。問如何是殺人刀？師曰，山僧聞得也
<lb ed="J" n="0837c07"/>害怕。曰，如何是活人劍？師豎拂子曰，是甚麼。僧喝，師
<lb ed="J" n="0837c08"/>曰，果然果然。問，如何是趙州茶？師曰，飯後少他一杯
<lb ed="J" n="0837c09"/>不得曰如何是金牛飯師曰美食不中飽人餐。問，如
<lb ed="J" n="0837c10"/>何是海底龍？師曰，興波不作浪。曰，如何是龍中寶？師
<lb ed="J" n="0837c11"/>曰，莫將眼來見。曰，光寶俱亡時如何？師曰，瓦解冰消。
<lb ed="J" n="0837c12"/>問，四大未生時如何？師曰，鼻孔大頭向下垂。曰，四大
<lb ed="J" n="0837c13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0837c1301" n="0837c1301"/><anchor xml:id="beg0837c1301" n="0837c1301"/>已<anchor xml:id="end0837c1301"/>生時如何？師曰，眉毛眼上橫。曰，生與未生蒙師指，
<lb ed="J" n="0837c14"/>洞山偏正意如何？師曰，舌頭不出口。曰，恁麼則雲散
<lb ed="J" n="0837c15"/>天寬，碧月皎，照千峰。師曰，閒言語。問，前後際斷，虛空
<lb ed="J" n="0837c16"/>消殞時如何？師曰，水淸魚現。曰，只得魚水相忘去也。
<lb ed="J" n="0837c17"/>師曰，萬里一條鐵。問，如何平常無生句？師曰，開口卽
<lb ed="J" n="0837c18"/>錯。如何玄玅無私句？師曰，動念卽乖。如何是體明無
<lb ed="J" n="0837c19"/>盡句？師曰，若不是居士，管敎髑髏粉碎。乃曰，九旬把
<lb ed="J" n="0837c20"/>斷重關，不容絲毫走作。直敎箇箇徹底掀翻，人人皮
<lb ed="J" n="0837c21"/>毛脫落。子細檢點，將來也是千錯萬錯。今朝不免放
<lb ed="J" n="0837c22"/>開一線，一任東來西往，彼此無拘無束。騰騰任運，任
<lb ed="J" n="0837c23"/>運騰騰。觀山玩水，隨處翛然。雖然如是，忽遇鑊湯爐
<lb ed="J" n="0837c24"/>炭，劍樹刀山，未審如何迴避。良久曰，衆苦不能到。擧
<lb ed="J" n="0837c25"/>芙蓉一日吿辭<name role="" type="person">馬祖</name>，祖曰，裝卻包了來，與你說一上
<lb ed="J" n="0837c26"/>佛法。芙蓉於次日上方丈侍立，少頃祖曰，時寒善爲
<lb ed="J" n="0837c27"/>道路。芙蓉至法堂上忽然有省。師曰，<name role="" type="person">馬祖</name>縱有起死
<lb ed="J" n="0837c28"/>回生之金丹，怎奈遇斯等人，反成毒藥。芙蓉雖於馬
<lb ed="J" n="0837c29"/>祖言下悟去也，只是悟得箇。時寒善爲道路，若論佛
<lb ed="J" n="0837c30"/>法猶未夢見。在今日如有人吿辭，痛與三十棒。設有
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0838a" n="0838a"/>
<lb ed="J" n="0838a01"/>旁不甘者，出來道，過在甚麼處，普通向伊道，一任擧
<lb ed="J" n="0838a02"/>似諸方。下座。</p>
<lb ed="J" n="0838a03"/><p xml:id="pJ39p0838a0301">辭院上堂。師曰，一山難藏二虎，有你勝似有我。正與
<lb ed="J" n="0838a04"/>麼時，門裏出身一句，作麼生？道，腳尖踢破五須彌，杖
<lb ed="J" n="0838a05"/>頭白雲千萬朵。曳杖便行。</p>
<lb ed="J" n="0838a06"/><p xml:id="pJ39p0838a0601">上堂。問，寒暑到來如何迴避？師曰，不迴避。曰，爲甚不
<lb ed="J" n="0838a07"/>迴避？師曰，寒時任他寒，熱時任他熱。曰，恁麼則被寒
<lb ed="J" n="0838a08"/>暑推遷去也。師曰，隨他推遷也不惡。問，悉達才生時
<lb ed="J" n="0838a09"/>如何？師曰，指天顧地。曰，雲門道，我當時若見，一棒打
<lb ed="J" n="0838a10"/>殺與狗喫，貴圖天下太平，又作麼生？師曰，不是知音
<lb ed="J" n="0838a11"/>者徒勞話歲寒。曰，和尙作麼生？師曰，貶向無生國。問，
<lb ed="J" n="0838a12"/>如何是向上事？師曰，東墻腳底有。乃擧僧問洞山，寒
<lb ed="J" n="0838a13"/>暑到來如何迴避？山曰，何不向無寒暑處去。僧曰，如
<lb ed="J" n="0838a14"/>何是無寒暑處？山曰，寒時寒殺闍黎，熱時熱殺闍黎。
<lb ed="J" n="0838a15"/>又僧問老宿，時節恁麼熱，向甚處迴避？宿曰，向鑊湯
<lb ed="J" n="0838a16"/>爐炭裏迴避。僧曰，鑊湯爐炭裏如何迴避？宿曰，衆苦
<lb ed="J" n="0838a17"/>不能到。師曰，二尊宿一人向寒暑內作大佛事，一人
<lb ed="J" n="0838a18"/>向寒暑外作大佛事。寒暑內作大佛事者不知有寒
<lb ed="J" n="0838a19"/>暑，寒暑外作大佛事者通身是寒暑。普通恁麼道，諸
<lb ed="J" n="0838a20"/>人還信得及麼？若信得及，離中虛，坎中滿。如信不及，
<lb ed="J" n="0838a21"/>冬寒夏熱，但恁麼過。下座。</p>
<lb ed="J" n="0838a22"/><p xml:id="pJ39p0838a2201">上堂。擧香巖曰，去年貧未是貧，今年貧始是貧。去年
<lb ed="J" n="0838a23"/>貧有卓錐之地，今年貧錐也無，眞淨。曰，去年富未是
<lb ed="J" n="0838a24"/>富，今年富始是富。去年富惟有一領黑黲布衫，今年
<lb ed="J" n="0838a25"/>富添得一條百衲袈裟。歲朝抖摟呈禪衆，實謂風流
<lb ed="J" n="0838a26"/>出當家。師曰，香巖貧未是貧，奈何猶有這箇身，眞淨。
<lb ed="J" n="0838a27"/>富未是富，家私未免全拋露。普通這裏不言貧，寧論
<lb ed="J" n="0838a28"/>富。百年三萬六千朝，隨家豐儉埋頭過。適有箇俊俏
<lb ed="J" n="0838a29"/>衲僧，出來道，好箇說無字禪底長老。向他道，曾憶王
<lb ed="J" n="0838a30"/>老師，不打這破鼓。下座。</p></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0838b" n="0838b"/>
<lb ed="J" n="0838b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">住白雲禪寺</cb:mulu><head>住白雲禪寺</head>
<lb ed="J" n="0838b02"/><p xml:id="pJ39p0838b0201">南巖頂玄二禪德率緇素等請上堂，至座前。師曰，佛
<lb ed="J" n="0838b03"/>身充滿於法界，普現一切群生前。隨緣赴感靡不周，
<lb ed="J" n="0838b04"/>而恒處此菩提座。汝等諸人還見佛身麼？設若未見，
<lb ed="J" n="0838b05"/>楷上座開大方便，令諸人一恁飽足觀光。便陞座拈
<lb ed="J" n="0838b06"/>香曰，此一瓣香，彌綸六合，充塞四洲。恭爲祝延
<lb ed="J" n="0838b07" type="honorific"/>今上皇帝聖壽無疆。次拈香曰，此一瓣香，根盤實際
<lb ed="J" n="0838b08"/>理地，葉茂佛事門中。伏爲滿朝文武合省宰官。又拈
<lb ed="J" n="0838b09"/>香曰，此一瓣香，描也描不成，畫也畫不就。惟願護法
<lb ed="J" n="0838b10"/>大檀，諸山耆宿，今晨請主共證眞空，同明般若。復拈
<lb ed="J" n="0838b11"/>香曰，此一瓣香，常在動用中，動用中收不得。第二回
<lb ed="J" n="0838b12"/>拈出，耑爲供養維揚泰興縣覺華堂上傳曹洞正宗
<lb ed="J" n="0838b13"/>第三十世竹浪本師和尙用酬法乳。維那白椎畢，乃
<lb ed="J" n="0838b14"/>揮拂子曰，未陞座前<anchor xml:id="nkr_note_add_0838b1401" n="0838b1401"/><anchor xml:id="beg0838b1401" n="0838b1401"/>已<anchor xml:id="end0838b1401"/>過去，<anchor xml:id="nkr_note_add_0838b1402" n="0838b1402"/><anchor xml:id="beg0838b1402" n="0838b1402"/>已<anchor xml:id="end0838b1402"/>陞座後猶未來，正當
<lb ed="J" n="0838b15"/>陞座時何必強安排。旣不安排，衆中還有向腳跟下
<lb ed="J" n="0838b16"/>道得一句底麼？設有，出來道看。問，如何是第一玄？師
<lb ed="J" n="0838b17"/>曰，石女夜半繡鴛鴦。如何是第二玄？師曰，木人日午
<lb ed="J" n="0838b18"/>歌雪曲。如何是第三玄？師曰，無手人撐沒底船。如何
<lb ed="J" n="0838b19"/>是第一要？師曰，出則便出，入則便入。如何是第二要？
<lb ed="J" n="0838b20"/>師曰，語則便語，默則便默。如何是第三要？師曰，喫則
<lb ed="J" n="0838b21"/>便喫，穿則便穿。僧擬進語，師曰，三玄三要猶閒事，腳
<lb ed="J" n="0838b22"/>跟下親切道一句來。僧喝，師曰，未有主在。僧又喝，師
<lb ed="J" n="0838b23"/>打曰，果然。問，經中道，惟此一事實，餘二則非眞。且道
<lb ed="J" n="0838b24"/>是那一事？師曰，白雲也不知。曰，和尙是悟底人，爲甚
<lb ed="J" n="0838b25"/>不知？師曰，莫謗白雲好。僧禮拜，師曰，切忌擧似人。問，
<lb ed="J" n="0838b26"/>如何是隨波逐浪句？師曰，落花<anchor xml:id="nkr_note_add_0838b2601" n="0838b2601"/><anchor xml:id="beg0838b2601" n="0838b2601"/>已<anchor xml:id="end0838b2601"/>隨流水去。如何是
<lb ed="J" n="0838b27"/>截斷衆流句？師曰，流水無情戀落花。如何是函蓋乾
<lb ed="J" n="0838b28"/>坤句？師曰，鼻孔朝天，腳跟點地。曰，三句卽一猶難曉，
<lb ed="J" n="0838b29"/>一句具三請師分。師按拄杖，僧擬議，師便打。問，不是
<lb ed="J" n="0838b30"/>心，不是佛，不是物，是箇甚麼？師曰，好箇問頭。曰，是心
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0838c" n="0838c"/>
<lb ed="J" n="0838c01"/>是佛是物，又作麼生？師曰，莫妄想。乃拈拄杖曰，這箇
<lb ed="J" n="0838c02"/>是佛，又喚甚麼？作拄杖卓一卓曰，這箇是拄杖，又喚
<lb ed="J" n="0838c03"/>甚麼？作佛直饒坐斷兩頭，未是衲僧極則事。如何是
<lb ed="J" n="0838c04"/>衲僧極則事？復卓兩卓曰，莫妄想。擧臨濟大師初住
<lb ed="J" n="0838c05"/>鎭州，一日謂普化克符二上座曰，我欲於此建立黃
<lb ed="J" n="0838c06"/>蘗宗旨，汝二人成褫我。師曰，鉤頭著餌，二人珍重下
<lb ed="J" n="0838c07"/>去。師曰，且道成褫不成褫。三日後普化上來問臨濟
<lb ed="J" n="0838c08"/>曰，三日前道甚麼？師曰，逆風鼓浪。濟便打。師曰，寰中
<lb ed="J" n="0838c09"/>天子敕。三日後，克符上來問臨濟曰，三日前爲甚打
<lb ed="J" n="0838c10"/>普化？師曰，順水放舟。濟亦打。師曰，塞外將軍令，今日
<lb ed="J" n="0838c11"/>新白雲。則不然我欲於此建立覺華宗旨，汝等諸人
<lb ed="J" n="0838c12"/>若肯成褫我，痛與三十棒。不成褫我，亦痛與三十棒。
<lb ed="J" n="0838c13"/>爲甚如此？只要據虎頭把虎尾，向第一句下明宗旨。
<lb ed="J" n="0838c14"/>卓拄杖三下，維那結椎。下座。</p>
<lb ed="J" n="0838c15"/><p xml:id="pJ39p0838c1501">上堂。師曰，臨濟在黃蘗，三度問佛法的的大意，三度
<lb ed="J" n="0838c16"/>被打。諸兄弟還會得此意也未？直饒會得，不是伶俐
<lb ed="J" n="0838c17"/>漢，後見大愚。言下知歸，脅下還拳。且道還悟也未？縱
<lb ed="J" n="0838c18"/>若悟得，正好喫棒。<anchor xml:id="nkr_note_add_0838c1801" n="0838c1801"/><anchor xml:id="beg0838c1801" n="0838c1801"/>已<anchor xml:id="end0838c1801"/>立百尺竿頭，更進一步。懸崖撒
<lb ed="J" n="0838c19"/>手，自肯承當。更買草鞋行腳。且道過在甚麼處？有佛
<lb ed="J" n="0838c20"/>處不得住，無佛處急走過。三家村裏土地，十字街頭
<lb ed="J" n="0838c21"/><name role="" type="person">石敢當</name>。在安泰橋上商量了一夜，且道說底是甚麼？
<lb ed="J" n="0838c22"/>熱大唵<g ref="#CB02739">㗭</g>唎耶娑訶。卓拄杖。下座。</p>
<lb ed="J" n="0838c23"/><p xml:id="pJ39p0838c2301">上堂。問，三世諸佛出興，且道說箇什麼？師曰，東瓜直
<lb ed="J" n="0838c24"/>儱侗。曰，歷代祖師談玄傳法，又傳箇什麼？師曰，瓠子
<lb ed="J" n="0838c25"/>曲彎彎。曰，天下善知識，以何爲人？師曰，賊把贓來驗。
<lb ed="J" n="0838c26"/>曰，今日和尙陞座施何法要？師曰，拄杖長七尺。曰，恁
<lb ed="J" n="0838c27"/>麼則棒頭有眼明如日，要識眞金火裏看。師便打，僧
<lb ed="J" n="0838c28"/>禮拜。問，文殊是七佛之師，爲什出女子定不得？師曰，
<lb ed="J" n="0838c29"/>鋸窮木斷。曰，罔明菩薩爲甚出得女子定？師曰，水到
<lb ed="J" n="0838c30"/>渠成。乃曰，三世諸佛是劫賊，歷代祖師是魔軍。一切
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0839a" n="0839a"/>
<lb ed="J" n="0839a01"/>善知識說黃道黑，皆是佛口蛇心，欺天瞞地。天下衲
<lb ed="J" n="0839a02"/>僧把髻投衙，今日衆中還有超群拔萃大丈夫，向威
<lb ed="J" n="0839a03"/>音那邊更那邊爲宗門出一隻手眼者麼？設或有之，
<lb ed="J" n="0839a04"/>秖好明窗下安排袖米供養。</p>
<lb ed="J" n="0839a05"/><p xml:id="pJ39p0839a0501">上堂。問，一毛頭上現寶王刹，坐微塵裏轉大法輪。今
<lb ed="J" n="0839a06"/>日和尙高登猊座，請師轉大法輪。師靠拄杖不顧。曰，
<lb ed="J" n="0839a07"/>昔日維摩默然，文殊讚善。和尙默然，與維摩是同是
<lb ed="J" n="0839a08"/>別？師亦不顧。曰，與麼則四衆霑恩有分。師亦不顧。又
<lb ed="J" n="0839a09"/>僧問，師總不顧，僧罔措而退。乃曰，拈椎豎拂，望梅止
<lb ed="J" n="0839a10"/>渴。談玄說玅，畫餠充饑。一問一荅，擔雪塡井。行棒行
<lb ed="J" n="0839a11"/>喝，無事生事。直饒把斷要津，不通凡聖。若到白雲門
<lb ed="J" n="0839a12"/>下，一點也用不著。且道白雲有甚麼長處，良久曰，自
<lb ed="J" n="0839a13"/>有一雙窮相手，不曾容易舞三臺。下座。</p>
<lb ed="J" n="0839a14"/><p xml:id="pJ39p0839a1401">上堂。左右顧視，拈拄杖指東邊曰，這邊總是菩薩。指
<lb ed="J" n="0839a15"/>西邊曰，這邊盡是羅刹。羅刹裏有一菩薩，菩薩裏有
<lb ed="J" n="0839a16"/>一羅刹。若識得此二人，山僧不敢輕慢汝等，汝等皆
<lb ed="J" n="0839a17"/>當作佛。便起身。</p>
<lb ed="J" n="0839a18"/><p xml:id="pJ39p0839a1801">上堂。師曰，直指人心心是佛，不知此心是何物。內外
<lb ed="J" n="0839a19"/>中間覓總無，動轉施爲明歷歷。心生種種法自生，心
<lb ed="J" n="0839a20"/>滅種種法自滅。生滅之中覓此心，覓到驢年也未徹。
<lb ed="J" n="0839a21"/>若道此心有生滅，未免自造無間業。若道此心無生
<lb ed="J" n="0839a22"/>滅，正是望空去著橛。心生不知何處生，心滅不知何
<lb ed="J" n="0839a23"/>處滅。截斷生滅兩條心，一顆明珠光皎潔。</p>
<lb ed="J" n="0839a24"/><p xml:id="pJ39p0839a2401">上堂。師曰，若論此事，山僧未出方丈時，拄杖子一片
<lb ed="J" n="0839a25"/>婆心，盡情向諸人道破了也。若然不會，不妨出來與
<lb ed="J" n="0839a26"/>拄杖子商量看。問，如何是學人本來面目？師曰，耳朵
<lb ed="J" n="0839a27"/>兩片皮。曰，不會。師曰，是你髑髏上事也不會。問，如何
<lb ed="J" n="0839a28"/>是萬法歸一？師曰，東山高西嶺低。曰，畢竟一歸何處？
<lb ed="J" n="0839a29"/>師曰，南山長北山短。磨頭問，如何是本來面目？師曰，
<lb ed="J" n="0839a30"/>八角磨盤空裏走。曰，恁麼則不下也。師曰，話頭也不
<pb ed="J" xml:id="J39.B466.0839b" n="0839b"/>
<lb ed="J" n="0839b01"/>識。曰，百雜碎。師打曰，又道不下。乃曰，三世諸佛出世，
<lb ed="J" n="0839b02"/>原爲此一大事因緣。歷代祖師出世，也爲此一大事
<lb ed="J" n="0839b03"/>因緣。天下善知識出世，也爲此一大事因緣。且道喚
<lb ed="J" n="0839b04"/>甚麼作大事因緣？莫是上堂陞座秉拂小參麼？莫是
<lb ed="J" n="0839b05"/>拈椎豎拂瞬目揚眉麼？莫是行棒行喝擎拳豎指麼？
<lb ed="J" n="0839b06"/>莫是拈今頌古荅對吟詩麼？若是門庭施設則不無。
<lb ed="J" n="0839b07"/>若是入理深談一點也用不著。何也？此事不可以智
<lb ed="J" n="0839b08"/>知，不可以識識。非玄非玅，非正非偏，非有非無，非一
<lb ed="J" n="0839b09"/>非多，非長非短，非物非人。不見古人道，恁麼也不得，
<lb ed="J" n="0839b10"/>不恁麼也不得，恁麼不恁麼總不得。且道如何方是？</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0833b0901" to="#end0833b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0834c0301" to="#end0834c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0834c2201" to="#end0834c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0835b0201" to="#end0835b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0836c0601" to="#end0836c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0836c0901" to="#end0836c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837a3001" to="#end0837a3001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837b0201" to="#end0837b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0837b1101" to="#end0837b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0837c1301" to="#end0837c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0838b1401" to="#end0838b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0838b1402" to="#end0838b1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0838b2601" to="#end0838b2601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0838c1801" to="#end0838c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0833b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0833b0901">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0834c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834c0301">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0834c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0834c2201">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0835b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0835b0201">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0836c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836c0601">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0836c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0836c0901">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0837a3001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837a3001">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0837b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837b0201">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0837b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837b1101">己【CB】，已【嘉興】</note>
<note n="0837c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0837c1301">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0838b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838b1401">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0838b1402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838b1402">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0838b2601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838b2601">已【CB】，巳【嘉興】</note>
<note n="0838c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0838c1801">已【CB】，巳【嘉興】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>